Pages

14/08/2017

La Nigra Katedro


Tiuj kiuj scias iom pri mia lando Kimrio eble ankaŭ aŭdis pri nia ĉiujara festivalo (pri muziko, poezio, verkado) kiu nomiĝas en la kimra lingvo eisteddfod  (sidado kunsidado). Kompreneble multaj similaj kulturaj festivaloj okazas tra la tuta mondo kun diversaj konkursoj kaj premioj, sed eble vi ne scias ke en nia Eisteddfod la plej dezirata premio estas... seĝo.  Jes, seĝo! Aŭ, pli precize, katedro*.

Jes, en Kimra festivalo tiu kiu gajnas la konkurson por poezio laŭ la stilo cynghanedd (strikta 'harmonia' verso) gajnas katedron kaj ankaŭ ricevas la prestiĝan titolon 'Ĉefbardo'.

La ceremonio en kiu la nomo de la gajnanto estas anoncata estas plena je mistero. La 'Ĉefdruido' de Kimrio, vestita per ceremoniaj roboj, anoncas la plumonomon de la gajnanto.  Kaj ĝis tiu punkto en la ceremonio, neniu scias kiu verkis la diversajn konkursantajn poemojn, nek la oficistoj, nek la prijuĝantoj, nek la publiko.  Kiam la nomo estas anoncita, tiu bardo stariĝas kaj estas akompanata al la estrado, esti 'sidigita'. Kompreneble, estas fanfarado, aplaŭdado, gratulado.

Antaŭ precize cent jaroj, tamen, iom malsimile okazis la anonco.  Same kiel kutime staris la Ĉefdruido; same kiel kutime li estas vestita en siaj oficialaj roboj; same kiel kutime li anoncis la nomon de la gajnanto, ĉi-foje verkisto nomita 'Fleur-de-Lys' (lilifloro).  Fanfaris la trompetoj... sed neniu staris.  Denove deklamis la Ĉefdruido "Se tiu kiu nomis sin Lilifloro ĉeestas, li stariĝu!" Denove trompetado.  Ankoraŭ neniu staris.  Trifoje Ĉefdruido Dyfed anoncis la nomon; trifoje aŭdiĝis trompetado. Trifoje, silento.

La Nigra Katedro © SNPA
Solene, komencis paroli la Ĉefdruido.  La bardo Lilifloro,  ankaŭ konata laŭ la nomo Hedd Wyn (sankta paco) ne stariĝos ĉar la juna poeto, kies vera nomo estis Ellis Evans estis mortigita kelkajn semajnon pli frue je la unua tago de la Batalo ĉe Passhendaele (Paŝendel) ene de la Mondmilito.

Dum la aŭdantaro ploris, la Katedro estis kovrita per nigra tuko omaĝe al la ĉefbardo Ellis Evans kaj memore al ĉiuj kiuj estis perdante la vivon en tiu sensensa buĉado.

Tiujare, la festivalo nomiĝis La Nigra Katedro.


* Fakte, en la kimra lingvo, la uzata vorto estas 'cadair' kiu vere estas tradukita per 'seĝo'. Antaŭ jarcentoj la seĝpremioj estis multe pli simplaj ol la nunaj (kvankam foje en arĝento!). En la moderna epoko la lignaj seĝoj estas plej ofte bele desegnitaj kaj ĉizitaj, pli kiel episkopa katedro, tial mi elektis tiun vorton. 

Pli pri la bardo Lilifloro:
Vikipedio - Hedd Wyn (en diversaj lingvoj sed ankoraŭ ne en Esperanto) 
IMDB Hedd Wyn Filmo en la Kimra 1992 

25/03/2017

Ĉe la Esperanto-kafejo



Kiam mi estis infaneto mi kredis ke plejparte ĉiu en la mondo parolis Esperanton.  Nu, almenaŭ preskaŭ ĉiu en mia mondo parolis Esperanton: gepatroj; iliaj geamikoj;  kelkaj aliaj familianoj.  Eĉ mia kara avinjo komprenis la tre gravajn vortojn (bonbonoj, biskvitoj, ĉokolado, ktp). Ferie ni kongresumis en Esperantujo. Semajnfine lokaj esperantistoj kunvenis ĉe nia domo.

Pli aĝe, mi seniluziiĝis.  Kia ŝoko ke ne ĉiuj en butikoj, kafejoj, la mondo ĝenerale, komprenis ĝin! 8-jaraĝa mi sopiris je la fina venko :)

Kvankam mi nun havas multe pli da jaroj mi kredas ke ie, profunde en mi, tiu seniluziiĝo neniam forlasis min.  Kiam mi reeniras Esperantujon (dum kelkaj minutoj per la interreto, dum kelkaj horoj ĉe nia loka grupo, dum kelkaj tagoj ĉe kongreso) mi resentas min kiel tiu knabineto kiam la tuta mondo estis Esperantista.

Tia sperto estis mia ĉi-matena vizito al la novaja kafejo SOJO en Tokio.  Ankoraŭ ne vere oficiale malfermita, estimata S-ro Saito tre afable malfermis la kafejon por ni.  Kun mia Japana amiko S-ro Bonulo (kun kiu mi ĉiam klopodas kafumi kiam ni troviĝas en la sama horzono), Pudingulo, kaj lia filino, mi ĝuis tre agrablan viziton.

Kia plezuro trovi menuojn, afiŝojn, instrukciojn en perfekta Esperanto.  For dum kelkaj horoj mia balbutanta malscipovo de la japana. Senprobleme mi povis mendi, diskuti, babiladi.

KafejoSojo


Pri la kafejo kaj pri niaj interesaj diskutoj, mi plie detale skribos post mia ferio.  Intertempe, mi forte rekomendas al ĉiuj sekvu la kafejon Sojo ĉe Fejsbuko (https://www.facebook.com/kafejosojo) kaj se vi vizitos Tokion, nepre rezervu sidlokon!

kafejo Sojo

09/01/2017

Vojaĝo sub la Meznokta Suno



En forlasita duonfarita konstruaĵo en la urbo Osako estas trovita murdito.  Komence de la enketo fare de Detektivo Sasagaki ŝajnas esti sufiĉe facile solvebla  afero sed ĉiuj spuroj kondukas lin nenien.
  
En Vojaĝo sub la Meznokta Suno (白夜行) de Keigo Higaŝino, ni dum 20 jaroj sekvas diversajn rolulojn kaj, kvankam iliaj historioj unue aspektas tute sendependaj, iom post iom ni lernas ke ili fakte iel ĉiuj interkonektiĝas. 

Sed kiu estas la marionetist(in)o kiu enmiksiĝas en iliajn vivojn, kaj kial?

Mi jam legis kelkajn verkaĵojn de la sama aŭturo kaj la jenan, kiun mi ricevis kiel Kristnaska donaco, mi ankaŭ multe ĝuis.

Mi legis ĝin en la angla, sed vidas ke ekzistas tradukoj en diversajn lingvojn. Se vi trovas version en lingvo kiun vi komprenas, mi rekomendas ĝin!

04/01/2017

La Ruĝa Notlibro

Hodiaŭ mi iom lacas ĉe mia labortablo ĉar hieraŭ vespere mi legis ĝis multe tro malfrue.  Mi volis atingi la finon de tre ĝuinda romano, La Femme au Carnet Rouge (La Virino kun la Ruĝa Notlibro) de la franca verkisto Antoine Laurain.

Mi antaŭe legis kaj ĝuis romanon de Laurain (La Ĉapelo de la Prezidanto) kaj tuj poste elŝutis 'la ruĝan notlibron' sed nur havis la tempon eklegi ĝin antaŭ du tagoj.

Malfru' vespere, virino estas atakita kaj ŝia mansako ŝtelita.  La posta tago, librovendisto trovas la forĵetitan sakon kaj klopodas trovi ties posedanton...  Jen la kerno de la intrigo. Mi ne diros plu ĉar vi eble ŝatus ankaŭ legi la verkaĵon, se ĝi ekzistas en versio en via lingvo.  Estas sufiĉe mallonga, simpla sed ĉarma rakonto elvokante Parizajn trotuarojn, kafejojn, librovendejojn.

La pasintaj kelkaj tagoj estas tre malvarma en Kimrio, do estas granda plezuro sidi enlite sub dikaj kaj komfortaj litkovriloj trinkante teon kaj legante bonan libron. Kio multe plaĉis al mi en 'la ruĝa notlibro' estas ke la aŭtoro ankaŭ referencas aliajn verkistojn kies verkaĵojn mi legis, ekz. Patrick Modiano kaj Sophie Calle inter aliaj. Kial mi ŝatas tion?  Mi ne certas. Eble ĉar plaĉas al mi havi ideojn pri novaj legindaĵoj, aŭ, se mi jam konas la verkaĵojn, eble estas la plezuro scii ke aliaj ankaŭ ĝuis ilin...  Verkaĵoj kiuj simile referencas aliajn librojn inkluzivas Un homme à distance [Homo je distanco] de Katherine Pancol kaj, kompreneble, 84 Charing Cross Road de Helene Hanff. Ĉiukaze, mi nun ŝatus relegi almenaŭ iom da Modiano kiam mi havos la tempon.

Ĉi-vespere mi estas legonte Journey under the Midnight Sun (Vojaĝo sub la Meznokta Suno) de Keigo Higaŝino, libron kiun mi ricevis por Kristnasko.  Antaŭ tio, tamen, mi ankoraŭ havas iom da farenda laboro kaj diversaj plenumendaj taskoj. Do, ek al la taskoj, kaj pli rapide venu la legado-horo!




20/10/2016

Aberfan - la perdita generacio

Je vendredo la 21-an de oktobro 1966, 9.15 atm, karbo-ŝutmonto numero sep ekglitis de la supro de la monteto super la kimra vilaĝo Aberfan [abervan] kaj forfrakasis la elementan lernejon.

Nur kelkaj minutoj pli frue la infanoj estis venintaj en la lernejon por la lasta lernotago antaŭ la aŭtuna meztrimestra ferio.

40,000 kubmetroj da karboŝuto falis sur la vilaĝon, plejparte sur la lernejon. Mortis 116 infanoj kaj 28 plenkreskuloj.

Dum jaroj oni estis amasiĝintaj la karbo-ŝutaĵojn de la apuda minejo sur la monton en kies ombro kuŝas la vilaĝo Aberfan, simile kiel en multaj aliaj lokoj en la sud-kimraj valoj, kie karbominado estis la plej granda industrio.

La ŝutmonto estis lokita super subtera rivereto. Oni sciis tion. Oni nenion faris.

Jam dum multaj jaroj Kimroj estis alkutumiĝintaj al subteraj tragedioj. Karbo tiom gravis ke ĉiuj akceptis ke foje prezo estis pagenda por havi la 'nigran oron'.   Neniam iu estis antaŭvidinta ke karbo povus forpreni la vivon de iliaj infanoj.

Eĉ post 50 jaroj ĉiuj memoras kie ili estis kiam ilia aŭdis la hororan novaĵon pri Aberfan. Eĉ tiuj, kiel mi, kiuj eĉ ne naskiĝis, scias la rakontojn de niaj gefamilianoj pri tiu tago. 

Necesis preskaŭ semajno por retrovi ĉiujn mortintojn. El la tuta mondo alvenis kondolencmesaĝojn.

En la semajnoj kaj monatoj kiuj sekvis la tragedion, kaj en la oficiala enketo, evidentiĝis ke la National Coal Board (nacia karbo administrejo) entute kulpis pro la tragedio. Dum jardekoj ili ŝutis karbopolvon sur la montetojn sen klara sekurec-strategio kaj ignoris avertojn pri ebla polvofalo.



La sudkimraj valoj nun estas malsimilaj lokoj. Reverdiĝis la montetoj.  Oni apenaŭ plu minas karbon en Kimrio.

Kimrio, tamen, neniam forgesis la perditan generacion de Aberfan. Je 9.15 atm vendredon la 21-an de oktobro 2016, Kimrio eksilentos memore al la tragedio.

Ni memoru.

30/05/2016

Cotswolds/Kotsŭoldoj

Por partopreni en nia pudingmanĝada vespero ni veturis 150 kilometrojn al la vilaĝo Mickleton [mikelton] kiu troviĝas en parto de Anglio nomita Cotswolds.

La areo 'Cotswolds' [kotsŭoldz] troviĝas en sudcentra anglio kaj estas konata kiel tre bela distrikto (kun la oficiala titolo 'Areo de Elstara Natura Beleco').

Estas tre kampara regioneto kun belaj vilaĝoj kie troviĝas multaj dometoj faritaj el la loka ŝtono.  'Cotswold'-a ŝtono estas Ĵurasia kalkoŝtono kiu, en tiu regiono, havas flavecan koloron.

El nia hotelĉambra fenestro ni havis belan panoramon sur la centro de la vilaĝo.



Mickleton ne estas inter la plej famaj vilaĝoj de la regiono, sed havas interesajn konstruaĵojn kaj estas bela.  Kaj, kiel vi vidas, la suno eĉ brilis!



La preĝejo datiĝas de la 12-a jarcento, kvankam estis pli malnova preĝejo ĉe la sama loko jam en la 10-a jarcento:
La preĝejo ankaŭ estas farita el Kotsŭolda ŝtono.
 Interesaj kamentuboj:


Kelkaj trabfakaĵaj domoj ankaŭ troviĝas en la vilaĝo.


En la bela hotela ĝardeno.

Se vi iam vizitos Brition kaj ŝatus vidi 'tipajn anglajn vilaĝojn' jen tre bela regiono por vi.

Puding-manĝado

Kiel vi povas konstati de lia kromnomo (kaj tiuj kiuj konas lin konfirmos la fakton) plaĉegas al Pudingulo manĝi pudingojn (kaj ĉiajn desertojn, dolĉaĵojn, sukeraĵojn...).  Do kiam mia frato donacis al li pudingmanĝadan vesperon li tre ĝojis.

Tiel estis ke pasintan vendredon mi kaj Pudingulo veturis al la bela regioneto Cotswolds kie ni renkontis mian fraton kaj lian koramikinon ĉe bela hotelo en pitoreska vilaĝo.

Ekde 30 jaroj la 'Pudinga Klubo'* okazigas vesperojn por pudingmanĝado. 50 homoj kunvenis en granda manĝoĉambro.  Unue ni manĝis malgrandan 'ĉefpladon'.  Sekvis sep tradiciaj Britaj pudingoj

Syrup sponge, chocolate-nut pudding, sticky toffee pudding,
jam roly-poly, rhubarb crumble, bread and butter pudding, meringue roll


Oni rajtis manĝi ĉion kion oni volis, kun varma kustardo, kremo, karamela saŭco kaj ĉokolada saŭco.

Mi sukcesis manĝi kvar malgrandajn porciojn. Pudingulo, kompreneble, manĝis la sep - en grandaj porcioj - kaj estis tre kontenta.
Rabarba 'krumblaĵo'

Ĉokolada kaj nuksa pudingo
kun ĉokolada saŭco


















Konfitaĵa rul-pudingo (Jam Roly-Poly) kun kustardo

Tofea pudingo















 Je la fino de la vespero ĉeestantoj eĉ ricevis atestilon:






Tre ĝuinda (kvankam iom sukera) vespero!


*En la angla 'Pudding Club' - tamen notu ke en la angla linvo, esti en la pudinga klubo (to be in the pudding club) povas ankaŭ signifi ke oni estas graveda.